Il futuro latino (Prima Catilinaria, Il discorso della montagna, Dies Irae)

In latino il futuro si esprime secondo diverse modalità:

indicativo futuro semplice e anteriore, da tradurre generalmente alla lettera tenendo presente che il latino rispetta più rigorosamente la legge dell’anteriorità

– perifrastica attiva

– infinito futuro nelle frasi infinitive (assimilabile ad una forma perifrastica col participio futuro all’accusativo e il verbo essere all’infinito)

“congiuntivo futuro” che si avvale del participio futuro come una forma perifrastica attiva col verbo essere al congiuntivo

In Catilinam

Testo: https://codolini.wordpress.com/latino/schede-di-testi-in-latino/brani-schedati/in-catilinam/

Il futuro indicativo semplice e anteriore

http://miriamgaudio.blogspot.it/2012/12/futuro-semplice-verbo-latino.html

http://miriamgaudio.blogspot.it/2012/12/futuro-anteriore-verbo-latino.html

Il “futuro del congiuntivo”
http://www.latinovivo.com/grammatica/schede/09.htm

Il discorso della montagna

https://codolini.wordpress.com/latino/argomenti-di-morfologia-e-sintassi/frasi-completive-con-utne/

Videns autem  turbas ascendit in montem et cum sedisset accesserunt ad eum

discipuli eius Et aperiens os suum docebat eos dicens:

-_ Beati pauperes spiritu quoniam ipsorum est regnum caelorum

Beati mites quoniam ipsi possidebunt terram

Beati qui lugent quoniam ipsi consolabuntur

Beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam quoniam ipsi saturabuntur

Beati misericordes quoniam ipsi misericordiam consequentur

beati mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt

beati pacifici quoniam filii Dei vocabuntur

beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam quoniam ipsorum

est regnum caelorum

Beati estis cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint et dixerint omne malum

adversum vos mentientes propter me

gaudete et exultate quoniam merces vestra copiosa est in caelis sic enim

persecuti sunt prophetas qui fuerunt ante vos

Vos estis sal terrae quod si sal evanerit in quo salietur

ad nihilum valet ultra nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus

Vos estis lux mundi non potest civitas abscondi supra montem posita

neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio sed super

candelabrum ut luceat omnibus qui in domo sunt

sic luceat lux vestra coram hominibus ut videant vestra bona opera

et glorificent Patrem vestrum qui in caelis est. (…)

 Dies Irae

Pagina sul Dies Irae

Le coniugazioni perifrastiche

L’infinito futuro latino

La frase infinitiva con l’infinito futuro

Testo

Dies Irae, dies illa
solvet saeclum in favilla:
teste David cum Sybilla.

Quantus tremor est futurus,
Quando judex est venturus,
Cuncta stricte discussurus.

Tuba, mirum spargens sonum
per sepulcra regionum
coget omnes ante thronum.

Mors stupebit et natura,
cum resurget creatura,
judicanti responsura.

Liber scriptus proferetur,
in quo totum continetur,
unde mundus judicetur.

Judex ergo cum sedebit,
quidquid latet, apparebit:
nil inultum remanebit.

Quid sum miser tunc dicturus?
quem patronum rogaturus,
cum vix justus sit securus?

Rex tremendae majestatis,
qui salvandos salvas gratis,
salva me, fons pietatis.

Recordare, Jesu pie,
quod sum causa tuae viae
ne me perdas illa die.

Quaerens me, sedisti lassus,
redemisti Crucem passus:
tantus labor non sit cassus.

Juste judex ultionis,
donum fac remissionis
ante diem rationis.

Ingemisco, tamquam reus,
culpa rubet vultus meus
supplicanti parce, Deus.

Qui Mariam absolvisti,
et latronem exaudisti,
mihi quoque spem dedisti.

Preces meae non sunt dignae,
sed tu bonus fac benigne,
ne perenni cremer igne.

Inter oves locum praesta,
et ab haedis me sequestra,
statuens in parte dextra.

Confutatis maledictis,
flammis acribus addictis,
voca me cum benedictis.

Oro supplex et acclinis,
cor contritum quasi cinis:
gere curam mei finis.

Lacrimosa dies illa,
qua resurget ex favilla

Judicandus homo reus.
huic ergo parce, Deus:

Pie Jesu Domine,
dona eis requiem. Amen.

————————————–